Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει οικοδομήσει ένα πυκνό πλέγμα στρατηγικών σχέσεων με Κύπρο, Ισραήλ και Αίγυπτο, ενώ παράλληλα έχει αναπτύξει σημαντική σχέση ασφαλείας και οικονομικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία
H απόφαση της Αιγύπτου να μην ενταχθεί στον αρχικό πυρήνα του Συμφώνου Άμυνας της Μέκκας, που υπέγραψαν η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν, δεν αφορά μόνο τις σχέσεις του Καΐρου με το Ριάντ.
Αφορά πολύ περισσότερο τη μάχη για τη διαμόρφωση της νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας από τον Περσικό Κόλπο και την Ερυθρά Θάλασσα έως την Ανατολική Μεσόγειο.
Το νέο σύμφωνο προβλέπει αρχή συλλογικής άμυνας, αντίστοιχη με τη λογική του άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με την οποία επίθεση εναντίον ενός μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
Η Τουρκία έχει ήδη αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο διεύρυνσης της συμμαχίας και φαίνεται να επιθυμεί την Αίγυπτο ως πιθανό μελλοντικό μέλος.
Για την Ελλάδα, όμως, το ζήτημα αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία.
Η Αίγυπτος είναι σήμερα ένας από τους σημαντικότερους στρατηγικούς εταίρους της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι δύο χώρες έχουν αναπτύξει συνεργασία στην άμυνα, την ενέργεια, τις θαλάσσιες ζώνες, το εμπόριο και τις υποδομές, ενώ από το 2013 λειτουργεί θεσμοθετημένο σχήμα τριμερούς συνεργασίας Ελλάδας – Κύπρου – Αιγύπτου.
Το ίδιο το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτηρίζει πλέον τις σχέσεις Αθήνας και Καΐρου στρατηγικές.
Αυτό σημαίνει ότι μια ενδεχόμενη ένταξη της Αιγύπτου σε έναν μηχανισμό συλλογικής άμυνας στον οποίο η Τουρκία αποτελεί ιδρυτικό μέλος θα άλλαζε τις ισορροπίες που έχουν διαμορφωθεί στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι υπουργοί Εξωτερικών της Τουρκίας και της Αιγύπτου, Hakan Fidan και Badr Abdelatty, κατά τη συνάντησή τους στο El-Alamein στις 13 Αυγούστου 2026. Η Άγκυρα επιδιώκει στενότερο στρατηγικό συντονισμό με το Κάιρο, ενώ η Αίγυπτος σταθμίζει τις περιφερειακές ισορροπίες
Η Ελλάδα έχει ήδη δημιουργήσει τον δικό της άξονα
Η Αθήνα δεν αντιμετωπίζει το νέο τουρκικό εγχείρημα από θέση απομόνωσης.
Αντίθετα, τα τελευταία χρόνια έχει οικοδομήσει ένα πυκνό πλέγμα στρατηγικών σχέσεων με Κύπρο, Ισραήλ και Αίγυπτο, ενώ παράλληλα έχει αναπτύξει σημαντική σχέση ασφαλείας και οικονομικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία.
Η τριμερής Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς πυλώνες της ελληνικής στρατηγικής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στην 10η τριμερή σύνοδο, τον Δεκέμβριο του 2025, οι τρεις χώρες συμφώνησαν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στην άμυνα, την ασφάλεια, την προστασία θαλάσσιων οδών και κρίσιμων υποδομών, ενώ επαναβεβαίωσαν και τη συνεργασία τους σε ενεργειακά projects και ηλεκτρικές διασυνδέσεις.
Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι η σχέση Αθήνας – Τελ Αβίβ έχει αποκτήσει πλέον επιχειρησιακό χαρακτήρα.
Το ελληνικό υπουργείο Άμυνας αναφέρει ότι το πρόγραμμα αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας–Ισραήλ για το 2026 περιλαμβάνει 54 δράσεις, 29 στην Ελλάδα και 25 στο Ισραήλ, ενώ η συνεργασία επεκτείνεται σε μη επανδρωμένα συστήματα, κυβερνοάμυνα, έρευνα και αμυντική τεχνολογία.
Έτσι δημιουργείται μια ιδιαίτερα σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η Αίγυπτος συνδέεται στρατηγικά με την Ελλάδα, η Ελλάδα με την Κύπρο και το Ισραήλ, ενώ η Σαουδική Αραβία διατηρεί επίσης στρατηγική σχέση με την Ελλάδα.
Η Αθήνα, συνεπώς, βρίσκεται στο κέντρο ενός δικτύου που συνδέει διαφορετικούς πόλους ισχύος.
Το τουρκικό πρόβλημα για το Κάιρο
Εδώ βρίσκεται το βασικό ελληνικό ενδιαφέρον.
Η Τουρκία και η Αίγυπτος έχουν βελτιώσει θεαματικά τις σχέσεις τους.
Τον Φεβρουάριο του 2026 οι δύο χώρες πραγματοποίησαν τη δεύτερη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας και υπέγραψαν συμφωνίες στους τομείς της άμυνας, των επενδύσεων και του εμπορίου.
Το διμερές εμπόριο έχει προσεγγίσει τα 9 δισ. δολάρια, με στόχο να φτάσει τα 15 δισ. δολάρια έως το 2028.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η Αίγυπτος έχει εγκαταλείψει τις στρατηγικές της σχέσεις με την Ελλάδα.
Ακριβώς το αντίθετο.
Το Κάιρο έχει κάθε λόγο να διατηρήσει τις σχέσεις με την Αθήνα, επειδή η Ελλάδα αποτελεί για την Αίγυπτο ευρωπαϊκή πύλη, ενεργειακό εταίρο και παράγοντα ισορροπίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το πρόβλημα θα εμφανιζόταν εάν η Αίγυπτος μετατρεπόταν από εταίρο της Τουρκίας σε σύμμαχο της Τουρκίας με υποχρέωση συλλογικής άμυνας.
Εκεί βρίσκεται η ουσιαστική διαφορά.
Άλλο είναι το Κάιρο να υπογράφει οικονομικές και αμυντικές συμφωνίες με την Άγκυρα και άλλο να δεσμεύεται ότι σε περίπτωση επίθεσης εναντίον της Τουρκίας θα πρέπει να σταθεί στρατιωτικά στο πλευρό της.
Σε μια κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο, η Αίγυπτος θα μπορούσε θεωρητικά να βρεθεί αντιμέτωπη με μια εξαιρετικά δύσκολη επιλογή, καθώς οι σχέσεις της με την Ελλάδα και την Κύπρο είναι πλέον θεσμοθετημένες και στρατηγικές.
Δομή ασφαλείας με στόχο τον περιορισμό της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο
Χαρακτηριστικά, o Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Hakan Fidan εξαπέλυσε πρόσφατα σφοδρή επίθεση κατά της εντεινόμενης στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, κατηγορώντας τις τρεις χώρες ότι δημιουργούν μια δομή ασφαλείας με στόχο τον περιορισμό της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Μιλώντας στο πλευρό του Αιγύπτιου υπουργού Εξωτερικών Badr Abdelatty, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στην Αίγυπτο, ο Fidan αντιπαρέβαλε τη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ με τη νεοσύστατη αμυντική συνεργασία μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.
Σύμφωνα με τον Fidan, πριν από την υπογραφή της Κοινής Αμυντικής Συμφωνίας της Μέκκας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν, η τριμερής συνεργασία Ελλάδας–Ισραήλ–Κύπρου είχε επιχειρήσει να δημιουργήσει μια διαχωριστική γραμμή στην Ανατολική Μεσόγειο, τοποθετώντας ουσιαστικά την Τουρκία στη μία πλευρά και την Αίγυπτο στην άλλη.
Ο Fidan υποστήριξε ότι το νέο περιφερειακό αμυντικό πλαίσιο της Άγκυρας δεν θα πρέπει να θεωρείται ότι στρέφεται εναντίον κάποιας συγκεκριμένης χώρας. Αντίθετα, το περιέγραψε ως έναν μηχανισμό συνεργασίας και αποτροπής, αφήνοντας παράλληλα να εννοηθεί ότι η υφιστάμενη συνεργασία μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ έχει στρατιωτικές διαστάσεις που προκαλούν ανησυχία στην Τουρκία.
Η προσπάθεια του Fidan να παρουσιάσει την πρωτοβουλία υπό τουρκική ηγεσία ως αντίβαρο στη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ φέρνει την Αίγυπτο σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη θέση.
Το Κάιρο διατηρεί σημαντικές στρατηγικές σχέσεις τόσο με την Ελλάδα όσο και με την Κυπριακή Δημοκρατία, μεταξύ άλλων στους τομείς της ενέργειας, της ασφάλειας και της Ανατολικής Μεσογείου. Την ίδια στιγμή, οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας βελτιώνονται, γεγονός που καθιστά το Κάιρο ολοένα και πιο σημαντικό για την περιφερειακή στρατηγική της Άγκυρας.
Αυξανόμενες εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο
Η Τουρκία έχει επανειλημμένα επικρίνει την ενισχυόμενη στρατιωτική και στρατηγική συνεργασία μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη σύμπραξη συμβάλλει στη στρατηγική περικύκλωση της Άγκυρας.
Οι τρεις χώρες, ωστόσο, έχουν αναπτύξει την τελευταία δεκαετία εκτεταμένη συνεργασία σε τομείς όπως η άμυνα, η ενέργεια, η θαλάσσια ασφάλεια και η περιφερειακή διπλωματία. Η σχέση τους εξελίσσεται ολοένα περισσότερο σε σημαντικό στοιχείο της διαμορφούμενης αρχιτεκτονικής ασφαλείας της Ανατολικής Μεσογείου.
Οι τελευταίες δηλώσεις του Τουρκού ΥΠΕΞ δείχνουν, επομένως, ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αυτή τη συνεργασία ως σημαντική στρατηγική πρόκληση.
Η παρέμβαση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών στην Αίγυπτο αναδεικνύει επίσης έναν ευρύτερο ανταγωνισμό για επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, με την Άγκυρα να επιδιώκει τη δημιουργία νέων περιφερειακών συνεργασιών, την ώρα που η Ελλάδα και η Κύπρος εμβαθύνουν τη συνεργασία τους με το Ισραήλ και άλλους περιφερειακούς παράγοντες.
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, οι δηλώσεις του Findan αποτελούν ακόμη μία ένδειξη ότι η Τουρκία παρακολουθεί στενά τη διεύρυνση των στρατηγικών τους δεσμών με το Ισραήλ, καθώς και τις ευρύτερες περιφερειακές συνεργασίες τους.
Ο διπλωματικός ανταγωνισμός επεκτείνεται ολοένα και περισσότερο πέρα από την παραδοσιακή ελληνοτουρκική διαφορά και μετατρέπεται σε μέρος μιας πολύ ευρύτερης αντιπαράθεσης γύρω από τις συμμαχίες, τις ενεργειακές οδούς και την αρχιτεκτονική ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Κύπρος είναι ο δεύτερος κρίσιμος παράγοντας
Η κυπριακή παράμετρος κάνει την εξίσωση ακόμη πιο σύνθετη.
Τον Απρίλιο του 2026, Κύπρος και Αίγυπτος αναβάθμισαν επίσημα τις σχέσεις τους σε Στρατηγική Εταιρική Σχέση. Η συμφωνία προβλέπει ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας, δημιουργία Κοινής Στρατιωτικής Επιτροπής, ανταλλαγές μεταξύ στρατιωτικών ακαδημιών και συνέχιση κοινών στρατιωτικών ασκήσεων.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι η σχέση έχει και ισχυρό γεωοικονομικό περιεχόμενο.
Η Κύπρος αναγνωρίζει την Αίγυπτο ως κρίσιμο κόμβο λόγω της Διώρυγας του Suez, ενώ η Αίγυπτος αναγνωρίζει την Κύπρο ως την πλησιέστερη πύλη προς την ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, οι δύο χώρες συνεργάζονται για τη μεταφορά κυπριακού φυσικού αερίου προς την Αίγυπτο, όπου μπορεί να υποστεί επεξεργασία και να επανεξαχθεί στις διεθνείς αγορές.
Για την Αθήνα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό.
Η Ελλάδα, η Κύπρος και η Αίγυπτος δεν αποτελούν πλέον απλώς ένα διπλωματικό τρίγωνο. Διαμορφώνουν ένα δίκτυο ενέργειας, ασφάλειας, εμπορίου και μεταφορών που συνδέει την Ανατολική Μεσόγειο με την Ευρώπη.
Και το Ισραήλ ενισχύει την ελληνική θέση
Το τρίγωνο Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ λειτουργεί ως δεύτερος άξονας.
Από την ελληνική οπτική, το ιδιαίτερο πλεονέκτημα είναι ότι η Αθήνα μπορεί να συνεργάζεται ταυτόχρονα με το Ισραήλ και την Αίγυπτο, χωρίς να απαιτείται η μία σχέση να ακυρώνει την άλλη.
Αυτό έχει τεράστια σημασία σε μια περιοχή όπου η Τουρκία προσπαθεί να αυξήσει την επιρροή της.
Η Ελλάδα έχει επομένως τη δυνατότητα να λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα σε τρία διαφορετικά γεωπολιτικά συστήματα: την Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ανατολική Μεσόγειο και τον αραβικό κόσμο.
Και εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά πλεονεκτήματα της Αθήνας.
Η Σαουδική Αραβία στην εξίσωση της νέας Μέσης Ανατολής
Η ελληνική ανάγνωση δεν πρέπει να αντιμετωπίζει τη Σαουδική Αραβία ως μέρος ενός ενιαίου «τουρκικού στρατοπέδου».
Το Ριάντ έχει τη δική του ατζέντα και η σχέση του με την Ελλάδα είναι σημαντική.
Η Αθήνα και το Ριάντ έχουν ήδη αναπτύξει αμυντική συνεργασία, ενώ ελληνικές δυνάμεις έχουν παρουσία στη Σαουδική Αραβία - είναι γνωστή η συνδρομή με τους ελληνικούς Patriot.
Τον Απρίλιο του 2026 ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας συναντήθηκε στο Ριάντ με τον Σαουδάραβα υπουργό Άμυνας Khalid bin Salman και συζήτησε τη στρατηγική αμυντική συνεργασία των δύο χωρών.
Παράλληλα, η οικονομική σχέση διευρύνεται. Η κοινή επιτροπή επενδύσεων και εμπορίου Ελλάδας–Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσε τον Ιούλιο του 2026 ότι έχουν αναπτυχθεί 23 πρωτοβουλίες με 16 σαουδαραβικούς οργανισμούς, σε τομείς από τις μεταφορές και τα logistics έως την ενέργεια, τη βιομηχανία, την αγροτική παραγωγή και τις επενδύσεις.
Αυτό δίνει στην Αθήνα ένα σημαντικό πλεονέκτημα.
Η Ελλάδα μπορεί να συνομιλεί με το Ριάντ χωρίς να εγκαταλείπει το Κάιρο και μπορεί να συνεργάζεται με το Κάιρο χωρίς να απομακρύνεται από το Τελ Αβίβ.
Η ελληνική γεωοικονομική ευκαιρία
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο.
Η νέα αρχιτεκτονική δεν αφορά μόνο στρατούς και συμμαχίες.
Αφορά λιμάνια, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, φυσικό αέριο, data centers, logistics, εμπορικούς διαδρόμους και επενδύσεις.
Η Κύπρος μπορεί να λειτουργήσει ως κόμβος μεταξύ Ανατολικής Μεσογείου και Ευρώπης.
Γι' αυτό η ελληνική στρατηγική δεν πρέπει να περιοριστεί στο ερώτημα εάν η Αίγυπτος θα ενταχθεί ή όχι στο Σύμφωνο της Μέκκας.
Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος θα ελέγξει τα δίκτυα που θα συνδέουν τον Κόλπο με τη Μεσόγειο και την Ευρώπη.
Και σε αυτή την εξίσωση η Ελλάδα βρίσκεται σε εξαιρετικά πλεονεκτική θέση.
Η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία: σύμμαχοι, αλλά όχι με ταυτόσημες στρατηγικές
Η σχέση της Αιγύπτου με τη Σαουδική Αραβία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες του αραβικού συστήματος ασφαλείας.
Το Κάιρο και το Ριάντ διατηρούν εδώ και δεκαετίες στενούς πολιτικούς και στρατηγικούς δεσμούς, με κοινή στάση σε μια σειρά περιφερειακών ζητημάτων και τακτικό συντονισμό απέναντι στις κρίσεις της Μέσης Ανατολής.
Η αιγυπτιακή κυβέρνηση χαρακτηρίζει τη σχέση με τη Σαουδική Αραβία «ιστορική και στρατηγική», ενώ οι δύο χώρες έχουν αποφασίσει να ενισχύσουν θεσμικά τη συνεργασία τους μέσω Ανώτατου Συμβουλίου Συντονισμού Αιγύπτου–Σαουδικής Αραβίας.
Η οικονομική διάσταση είναι εξίσου σημαντική.
Το Ριάντ έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους επενδυτές στην Αίγυπτο, ενώ οι δύο χώρες επιδιώκουν να αυξήσουν το εμπόριο και να επιταχύνουν κοινά επενδυτικά σχέδια. Ήδη από το 2022 οι δύο κυβερνήσεις είχαν ανακοινώσει συμφωνίες και επενδυτικές δεσμεύσεις ύψους περίπου 8 δισ. δολαρίων, ενώ η Σαουδική Αραβία είχε εκφράσει πρόθεση για επενδύσεις έως 30 δισ. δολάρια στην Αίγυπτο.
Οι τομείς συνεργασίας περιλαμβάνουν ενέργεια, τουρισμό, μεταφορές και logistics, υγεία, τεχνολογία, ακίνητα και αγροτική παραγωγή.
Η σχέση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την αιγυπτιακή οικονομία.
Το Κάιρο χρειάζεται ξένες επενδύσεις και συναλλαγματικές εισροές, ενώ το Ριάντ, μέσω της Saudi Vision 2030, αναζητά επενδυτικές ευκαιρίες και στρατηγικές τοποθετήσεις σε περιφερειακές αγορές. Τον Απρίλιο του 2026, οι δύο πλευρές επανέλαβαν την πρόθεσή τους να αυξήσουν το διμερές εμπόριο, να επιταχύνουν κοινά projects και να διευρύνουν τις επενδύσεις.
Ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει η πολιτική διάσταση.
Η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία έχουν κοινό συμφέρον στη διατήρηση της σταθερότητας στην Ερυθρά Θάλασσα, στην προστασία των θαλάσσιων εμπορικών δρόμων και στον περιορισμό των απειλών που προέρχονται από το Ιράν και τους συμμάχους του στην περιοχή.
Η Σαουδική Αραβία, ειδικά μετά τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα, επιχειρεί πλέον να δημιουργήσει ένα ευρύτερο περιφερειακό σύστημα αποτροπής.
Η συμφωνία της Μέκκας με την Τουρκία και το Πακιστάν αποτελεί μέρος αυτής ακριβώς της προσπάθειας.
Ωστόσο, στενή στρατηγική σχέση δεν σημαίνει ταύτιση συμφερόντων.
Εδώ βρίσκεται το κρίσιμο σημείο για την κατανόηση της στάσης της Αιγύπτου.
Το Ριάντ θέλει να ενισχύσει τη συλλογική στρατιωτική του ασφάλεια και να δημιουργήσει έναν μηχανισμό που θα αυξάνει το κόστος οποιασδήποτε επίθεσης εναντίον της Σαουδικής Αραβίας. Το Κάιρο, αντίθετα, πρέπει να διαχειριστεί ταυτόχρονα τις σχέσεις του με τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ, την Ελλάδα και την Κύπρο.
Αυτό εξηγεί γιατί η Αίγυπτος δεν αντιμετωπίζει το Σύμφωνο της Μέκκας ως μια απλή επέκταση των ήδη στενών σχέσεών της με το Ριάντ.
Η συμμετοχή της Αιγύπτου θα σήμαινε κάτι πολύ περισσότερο από μια ακόμη συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας. Θα σήμαινε δέσμευση σε μηχανισμό συλλογικής άμυνας με την Τουρκία, σε μια περίοδο κατά την οποία το Κάιρο προσπαθεί να διατηρήσει ισορροπίες ανάμεσα σε διαφορετικούς περιφερειακούς πόλους.
Και εδώ ακριβώς εμφανίζεται η Ελλάδα.
Γιατί η Αθήνα έχει λόγο να παρακολουθεί στενά τη σχέση Καΐρου – Ριάντ
Η Αθήνα δεν έχει απέναντί της ένα ενιαίο σαουδαραβοτουρκικό μέτωπο. Το Ριάντ έχει τη δική του στρατηγική σχέση με την Ελλάδα και η Αίγυπτος έχει επίσης στρατηγική σχέση με την Αθήνα.
Αυτό δημιουργεί ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον γεωπολιτικό τρίγωνο.
Η Ελλάδα και η Σαουδική Αραβία έχουν ενισχύσει την αμυντική τους συνεργασία,
ενώ ταυτόχρονα αναπτύσσουν οικονομικές και επενδυτικές σχέσεις. Το Ριάντ, επομένως, δεν αντιμετωπίζει την Αθήνα ως μέρος ενός αντίπαλου στρατοπέδου. Αντίθετα, η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως ευρωπαϊκός εταίρος της Σαουδικής Αραβίας.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα και η Αίγυπτος έχουν οικοδομήσει στρατηγική σχέση στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Αθήνα και το Κάιρο συνεργάζονται στενά και με την Κύπρο.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε θέση να συνομιλεί ταυτόχρονα με Κάιρο και Ριάντ, χωρίς να χρειάζεται να επιλέξει μεταξύ των δύο.
Αυτή η θέση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία λόγω της Τουρκίας.
Η Άγκυρα προσπαθεί να μετατρέψει τη νέα συμφωνία της Μέκκας σε έναν ευρύτερο περιφερειακό μηχανισμό. Η Τουρκία έχει ήδη δηλώσει ότι η συμφωνία είναι ανοικτή σε νέα μέλη και έχει κατονομάσει την Αίγυπτο ως πιθανό μελλοντικό συμμετέχοντα.
Για την Ελλάδα, επομένως, το ζητούμενο δεν είναι να εμποδίσει την Αίγυπτο να συνεργάζεται με τη Σαουδική Αραβία ή την Τουρκία. Το ελληνικό συμφέρον είναι να παραμείνει το Κάιρο πολυδιάστατο και να μην μετατραπεί σε αποκλειστικό στρατηγικό εταίρο ενός τουρκοσαουδαραβικού αμυντικού άξονα.
Αυτό είναι πολύ διαφορετικό.
Η Αθήνα έχει συμφέρον μια Αίγυπτο που συνεργάζεται με το Ριάντ, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Με άλλα λόγια, η Ελλάδα χρειάζεται να διατηρήσει την Αίγυπτο μέσα σε ένα πολυκεντρικό δίκτυο σχέσεων, στο οποίο η Αθήνα αποτελεί αναπόσπαστο κρίκο.
Το μεγάλο ελληνικό στοίχημα
Η Αθήνα έχει κάθε λόγο να επιδιώξει τη διατήρηση της Αιγύπτου σε μια πολυδιάστατη στρατηγική σχέση και να αποτρέψει τη μετατροπή της σε αποκλειστικό στρατιωτικό εταίρο της Τουρκίας.
Δεν χρειάζεται αυτό να γίνει με αντιτουρκική ρητορική.
Το αντίθετο.
Η ελληνική στρατηγική μπορεί να βασιστεί στη γεωοικονομική διασύνδεση: Ελλάδα–Κύπρος–Αίγυπτος, Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ και Ελλάδα–Σαουδική Αραβία.
Τα τρία αυτά δίκτυα δεν είναι ανταγωνιστικά.
Μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά.
Και αυτό δίνει στην Ελλάδα έναν ρόλο πολύ μεγαλύτερο από το μέγεθος της οικονομίας ή του πληθυσμού της.
Η Αθήνα μπορεί να γίνει ο ευρωπαϊκός κόμβος που συνδέει το Ριάντ με το Κάιρο, το Κάιρο με τη Λευκωσία, τη Λευκωσία με το Τελ Αβίβ και ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο με την ευρωπαϊκή αγορά.
Υπό αυτή την οπτική, η μη ένταξη της Αιγύπτου στο Σύμφωνο της Μέκκας δεν είναι απλώς μια αραβοτουρκική υπόθεση.
Είναι ευκαιρία για την ελληνική διπλωματία.
Γιατί όσο η Αίγυπτος διατηρεί ισορροπία ανάμεσα στην Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία, το Ισραήλ, τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, τόσο περισσότερο χώρο έχει η Ελλάδα να εδραιώσει τον δικό της ρόλο ως ο φυσικός γεωπολιτικός και γεωοικονομικός σύνδεσμος της Ευρώπης με την Ανατολική Μεσόγειο και τον αραβικό κόσμο.
www.bankingnews.gr
Αφορά πολύ περισσότερο τη μάχη για τη διαμόρφωση της νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας από τον Περσικό Κόλπο και την Ερυθρά Θάλασσα έως την Ανατολική Μεσόγειο.
Το νέο σύμφωνο προβλέπει αρχή συλλογικής άμυνας, αντίστοιχη με τη λογική του άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με την οποία επίθεση εναντίον ενός μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
Η Τουρκία έχει ήδη αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο διεύρυνσης της συμμαχίας και φαίνεται να επιθυμεί την Αίγυπτο ως πιθανό μελλοντικό μέλος.
Για την Ελλάδα, όμως, το ζήτημα αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία.
Η Αίγυπτος είναι σήμερα ένας από τους σημαντικότερους στρατηγικούς εταίρους της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι δύο χώρες έχουν αναπτύξει συνεργασία στην άμυνα, την ενέργεια, τις θαλάσσιες ζώνες, το εμπόριο και τις υποδομές, ενώ από το 2013 λειτουργεί θεσμοθετημένο σχήμα τριμερούς συνεργασίας Ελλάδας – Κύπρου – Αιγύπτου.
Το ίδιο το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτηρίζει πλέον τις σχέσεις Αθήνας και Καΐρου στρατηγικές.
Αυτό σημαίνει ότι μια ενδεχόμενη ένταξη της Αιγύπτου σε έναν μηχανισμό συλλογικής άμυνας στον οποίο η Τουρκία αποτελεί ιδρυτικό μέλος θα άλλαζε τις ισορροπίες που έχουν διαμορφωθεί στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι υπουργοί Εξωτερικών της Τουρκίας και της Αιγύπτου, Hakan Fidan και Badr Abdelatty, κατά τη συνάντησή τους στο El-Alamein στις 13 Αυγούστου 2026. Η Άγκυρα επιδιώκει στενότερο στρατηγικό συντονισμό με το Κάιρο, ενώ η Αίγυπτος σταθμίζει τις περιφερειακές ισορροπίες
Η Ελλάδα έχει ήδη δημιουργήσει τον δικό της άξονα
Η Αθήνα δεν αντιμετωπίζει το νέο τουρκικό εγχείρημα από θέση απομόνωσης.
Αντίθετα, τα τελευταία χρόνια έχει οικοδομήσει ένα πυκνό πλέγμα στρατηγικών σχέσεων με Κύπρο, Ισραήλ και Αίγυπτο, ενώ παράλληλα έχει αναπτύξει σημαντική σχέση ασφαλείας και οικονομικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία.
Η τριμερής Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς πυλώνες της ελληνικής στρατηγικής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στην 10η τριμερή σύνοδο, τον Δεκέμβριο του 2025, οι τρεις χώρες συμφώνησαν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στην άμυνα, την ασφάλεια, την προστασία θαλάσσιων οδών και κρίσιμων υποδομών, ενώ επαναβεβαίωσαν και τη συνεργασία τους σε ενεργειακά projects και ηλεκτρικές διασυνδέσεις.
Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι η σχέση Αθήνας – Τελ Αβίβ έχει αποκτήσει πλέον επιχειρησιακό χαρακτήρα.
Το ελληνικό υπουργείο Άμυνας αναφέρει ότι το πρόγραμμα αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας–Ισραήλ για το 2026 περιλαμβάνει 54 δράσεις, 29 στην Ελλάδα και 25 στο Ισραήλ, ενώ η συνεργασία επεκτείνεται σε μη επανδρωμένα συστήματα, κυβερνοάμυνα, έρευνα και αμυντική τεχνολογία.
Έτσι δημιουργείται μια ιδιαίτερα σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η Αίγυπτος συνδέεται στρατηγικά με την Ελλάδα, η Ελλάδα με την Κύπρο και το Ισραήλ, ενώ η Σαουδική Αραβία διατηρεί επίσης στρατηγική σχέση με την Ελλάδα.
Η Αθήνα, συνεπώς, βρίσκεται στο κέντρο ενός δικτύου που συνδέει διαφορετικούς πόλους ισχύος.
Το τουρκικό πρόβλημα για το Κάιρο
Εδώ βρίσκεται το βασικό ελληνικό ενδιαφέρον.
Η Τουρκία και η Αίγυπτος έχουν βελτιώσει θεαματικά τις σχέσεις τους.
Τον Φεβρουάριο του 2026 οι δύο χώρες πραγματοποίησαν τη δεύτερη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας και υπέγραψαν συμφωνίες στους τομείς της άμυνας, των επενδύσεων και του εμπορίου.
Το διμερές εμπόριο έχει προσεγγίσει τα 9 δισ. δολάρια, με στόχο να φτάσει τα 15 δισ. δολάρια έως το 2028.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η Αίγυπτος έχει εγκαταλείψει τις στρατηγικές της σχέσεις με την Ελλάδα.
Ακριβώς το αντίθετο.
Το Κάιρο έχει κάθε λόγο να διατηρήσει τις σχέσεις με την Αθήνα, επειδή η Ελλάδα αποτελεί για την Αίγυπτο ευρωπαϊκή πύλη, ενεργειακό εταίρο και παράγοντα ισορροπίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το πρόβλημα θα εμφανιζόταν εάν η Αίγυπτος μετατρεπόταν από εταίρο της Τουρκίας σε σύμμαχο της Τουρκίας με υποχρέωση συλλογικής άμυνας.
Εκεί βρίσκεται η ουσιαστική διαφορά.
Άλλο είναι το Κάιρο να υπογράφει οικονομικές και αμυντικές συμφωνίες με την Άγκυρα και άλλο να δεσμεύεται ότι σε περίπτωση επίθεσης εναντίον της Τουρκίας θα πρέπει να σταθεί στρατιωτικά στο πλευρό της.
Σε μια κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο, η Αίγυπτος θα μπορούσε θεωρητικά να βρεθεί αντιμέτωπη με μια εξαιρετικά δύσκολη επιλογή, καθώς οι σχέσεις της με την Ελλάδα και την Κύπρο είναι πλέον θεσμοθετημένες και στρατηγικές.
Δομή ασφαλείας με στόχο τον περιορισμό της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο
Χαρακτηριστικά, o Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Hakan Fidan εξαπέλυσε πρόσφατα σφοδρή επίθεση κατά της εντεινόμενης στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, κατηγορώντας τις τρεις χώρες ότι δημιουργούν μια δομή ασφαλείας με στόχο τον περιορισμό της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Μιλώντας στο πλευρό του Αιγύπτιου υπουργού Εξωτερικών Badr Abdelatty, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στην Αίγυπτο, ο Fidan αντιπαρέβαλε τη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ με τη νεοσύστατη αμυντική συνεργασία μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.
Σύμφωνα με τον Fidan, πριν από την υπογραφή της Κοινής Αμυντικής Συμφωνίας της Μέκκας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν, η τριμερής συνεργασία Ελλάδας–Ισραήλ–Κύπρου είχε επιχειρήσει να δημιουργήσει μια διαχωριστική γραμμή στην Ανατολική Μεσόγειο, τοποθετώντας ουσιαστικά την Τουρκία στη μία πλευρά και την Αίγυπτο στην άλλη.
Ο Fidan υποστήριξε ότι το νέο περιφερειακό αμυντικό πλαίσιο της Άγκυρας δεν θα πρέπει να θεωρείται ότι στρέφεται εναντίον κάποιας συγκεκριμένης χώρας. Αντίθετα, το περιέγραψε ως έναν μηχανισμό συνεργασίας και αποτροπής, αφήνοντας παράλληλα να εννοηθεί ότι η υφιστάμενη συνεργασία μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ έχει στρατιωτικές διαστάσεις που προκαλούν ανησυχία στην Τουρκία.
Η προσπάθεια του Fidan να παρουσιάσει την πρωτοβουλία υπό τουρκική ηγεσία ως αντίβαρο στη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ φέρνει την Αίγυπτο σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη θέση.
Το Κάιρο διατηρεί σημαντικές στρατηγικές σχέσεις τόσο με την Ελλάδα όσο και με την Κυπριακή Δημοκρατία, μεταξύ άλλων στους τομείς της ενέργειας, της ασφάλειας και της Ανατολικής Μεσογείου. Την ίδια στιγμή, οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας βελτιώνονται, γεγονός που καθιστά το Κάιρο ολοένα και πιο σημαντικό για την περιφερειακή στρατηγική της Άγκυρας.
Αυξανόμενες εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο
Η Τουρκία έχει επανειλημμένα επικρίνει την ενισχυόμενη στρατιωτική και στρατηγική συνεργασία μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη σύμπραξη συμβάλλει στη στρατηγική περικύκλωση της Άγκυρας.
Οι τρεις χώρες, ωστόσο, έχουν αναπτύξει την τελευταία δεκαετία εκτεταμένη συνεργασία σε τομείς όπως η άμυνα, η ενέργεια, η θαλάσσια ασφάλεια και η περιφερειακή διπλωματία. Η σχέση τους εξελίσσεται ολοένα περισσότερο σε σημαντικό στοιχείο της διαμορφούμενης αρχιτεκτονικής ασφαλείας της Ανατολικής Μεσογείου.
Οι τελευταίες δηλώσεις του Τουρκού ΥΠΕΞ δείχνουν, επομένως, ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αυτή τη συνεργασία ως σημαντική στρατηγική πρόκληση.
Η παρέμβαση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών στην Αίγυπτο αναδεικνύει επίσης έναν ευρύτερο ανταγωνισμό για επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, με την Άγκυρα να επιδιώκει τη δημιουργία νέων περιφερειακών συνεργασιών, την ώρα που η Ελλάδα και η Κύπρος εμβαθύνουν τη συνεργασία τους με το Ισραήλ και άλλους περιφερειακούς παράγοντες.
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, οι δηλώσεις του Findan αποτελούν ακόμη μία ένδειξη ότι η Τουρκία παρακολουθεί στενά τη διεύρυνση των στρατηγικών τους δεσμών με το Ισραήλ, καθώς και τις ευρύτερες περιφερειακές συνεργασίες τους.
Ο διπλωματικός ανταγωνισμός επεκτείνεται ολοένα και περισσότερο πέρα από την παραδοσιακή ελληνοτουρκική διαφορά και μετατρέπεται σε μέρος μιας πολύ ευρύτερης αντιπαράθεσης γύρω από τις συμμαχίες, τις ενεργειακές οδούς και την αρχιτεκτονική ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Κύπρος είναι ο δεύτερος κρίσιμος παράγοντας
Η κυπριακή παράμετρος κάνει την εξίσωση ακόμη πιο σύνθετη.
Τον Απρίλιο του 2026, Κύπρος και Αίγυπτος αναβάθμισαν επίσημα τις σχέσεις τους σε Στρατηγική Εταιρική Σχέση. Η συμφωνία προβλέπει ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας, δημιουργία Κοινής Στρατιωτικής Επιτροπής, ανταλλαγές μεταξύ στρατιωτικών ακαδημιών και συνέχιση κοινών στρατιωτικών ασκήσεων.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι η σχέση έχει και ισχυρό γεωοικονομικό περιεχόμενο.
Η Κύπρος αναγνωρίζει την Αίγυπτο ως κρίσιμο κόμβο λόγω της Διώρυγας του Suez, ενώ η Αίγυπτος αναγνωρίζει την Κύπρο ως την πλησιέστερη πύλη προς την ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, οι δύο χώρες συνεργάζονται για τη μεταφορά κυπριακού φυσικού αερίου προς την Αίγυπτο, όπου μπορεί να υποστεί επεξεργασία και να επανεξαχθεί στις διεθνείς αγορές.
Για την Αθήνα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό.
Η Ελλάδα, η Κύπρος και η Αίγυπτος δεν αποτελούν πλέον απλώς ένα διπλωματικό τρίγωνο. Διαμορφώνουν ένα δίκτυο ενέργειας, ασφάλειας, εμπορίου και μεταφορών που συνδέει την Ανατολική Μεσόγειο με την Ευρώπη.
Και το Ισραήλ ενισχύει την ελληνική θέση
Το τρίγωνο Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ λειτουργεί ως δεύτερος άξονας.
Από την ελληνική οπτική, το ιδιαίτερο πλεονέκτημα είναι ότι η Αθήνα μπορεί να συνεργάζεται ταυτόχρονα με το Ισραήλ και την Αίγυπτο, χωρίς να απαιτείται η μία σχέση να ακυρώνει την άλλη.
Αυτό έχει τεράστια σημασία σε μια περιοχή όπου η Τουρκία προσπαθεί να αυξήσει την επιρροή της.
Η Ελλάδα έχει επομένως τη δυνατότητα να λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα σε τρία διαφορετικά γεωπολιτικά συστήματα: την Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ανατολική Μεσόγειο και τον αραβικό κόσμο.
Και εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά πλεονεκτήματα της Αθήνας.
Η Σαουδική Αραβία στην εξίσωση της νέας Μέσης Ανατολής
Η ελληνική ανάγνωση δεν πρέπει να αντιμετωπίζει τη Σαουδική Αραβία ως μέρος ενός ενιαίου «τουρκικού στρατοπέδου».
Το Ριάντ έχει τη δική του ατζέντα και η σχέση του με την Ελλάδα είναι σημαντική.
Η Αθήνα και το Ριάντ έχουν ήδη αναπτύξει αμυντική συνεργασία, ενώ ελληνικές δυνάμεις έχουν παρουσία στη Σαουδική Αραβία - είναι γνωστή η συνδρομή με τους ελληνικούς Patriot.
Τον Απρίλιο του 2026 ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας συναντήθηκε στο Ριάντ με τον Σαουδάραβα υπουργό Άμυνας Khalid bin Salman και συζήτησε τη στρατηγική αμυντική συνεργασία των δύο χωρών.
Παράλληλα, η οικονομική σχέση διευρύνεται. Η κοινή επιτροπή επενδύσεων και εμπορίου Ελλάδας–Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσε τον Ιούλιο του 2026 ότι έχουν αναπτυχθεί 23 πρωτοβουλίες με 16 σαουδαραβικούς οργανισμούς, σε τομείς από τις μεταφορές και τα logistics έως την ενέργεια, τη βιομηχανία, την αγροτική παραγωγή και τις επενδύσεις.
Αυτό δίνει στην Αθήνα ένα σημαντικό πλεονέκτημα.
Η Ελλάδα μπορεί να συνομιλεί με το Ριάντ χωρίς να εγκαταλείπει το Κάιρο και μπορεί να συνεργάζεται με το Κάιρο χωρίς να απομακρύνεται από το Τελ Αβίβ.
Η ελληνική γεωοικονομική ευκαιρία
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο.
Η νέα αρχιτεκτονική δεν αφορά μόνο στρατούς και συμμαχίες.
Αφορά λιμάνια, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, φυσικό αέριο, data centers, logistics, εμπορικούς διαδρόμους και επενδύσεις.
Η Κύπρος μπορεί να λειτουργήσει ως κόμβος μεταξύ Ανατολικής Μεσογείου και Ευρώπης.
Γι' αυτό η ελληνική στρατηγική δεν πρέπει να περιοριστεί στο ερώτημα εάν η Αίγυπτος θα ενταχθεί ή όχι στο Σύμφωνο της Μέκκας.
Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος θα ελέγξει τα δίκτυα που θα συνδέουν τον Κόλπο με τη Μεσόγειο και την Ευρώπη.
Και σε αυτή την εξίσωση η Ελλάδα βρίσκεται σε εξαιρετικά πλεονεκτική θέση.
Η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία: σύμμαχοι, αλλά όχι με ταυτόσημες στρατηγικές
Η σχέση της Αιγύπτου με τη Σαουδική Αραβία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες του αραβικού συστήματος ασφαλείας.
Το Κάιρο και το Ριάντ διατηρούν εδώ και δεκαετίες στενούς πολιτικούς και στρατηγικούς δεσμούς, με κοινή στάση σε μια σειρά περιφερειακών ζητημάτων και τακτικό συντονισμό απέναντι στις κρίσεις της Μέσης Ανατολής.
Η αιγυπτιακή κυβέρνηση χαρακτηρίζει τη σχέση με τη Σαουδική Αραβία «ιστορική και στρατηγική», ενώ οι δύο χώρες έχουν αποφασίσει να ενισχύσουν θεσμικά τη συνεργασία τους μέσω Ανώτατου Συμβουλίου Συντονισμού Αιγύπτου–Σαουδικής Αραβίας.
Η οικονομική διάσταση είναι εξίσου σημαντική.
Το Ριάντ έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους επενδυτές στην Αίγυπτο, ενώ οι δύο χώρες επιδιώκουν να αυξήσουν το εμπόριο και να επιταχύνουν κοινά επενδυτικά σχέδια. Ήδη από το 2022 οι δύο κυβερνήσεις είχαν ανακοινώσει συμφωνίες και επενδυτικές δεσμεύσεις ύψους περίπου 8 δισ. δολαρίων, ενώ η Σαουδική Αραβία είχε εκφράσει πρόθεση για επενδύσεις έως 30 δισ. δολάρια στην Αίγυπτο.
Οι τομείς συνεργασίας περιλαμβάνουν ενέργεια, τουρισμό, μεταφορές και logistics, υγεία, τεχνολογία, ακίνητα και αγροτική παραγωγή.
Η σχέση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την αιγυπτιακή οικονομία.
Το Κάιρο χρειάζεται ξένες επενδύσεις και συναλλαγματικές εισροές, ενώ το Ριάντ, μέσω της Saudi Vision 2030, αναζητά επενδυτικές ευκαιρίες και στρατηγικές τοποθετήσεις σε περιφερειακές αγορές. Τον Απρίλιο του 2026, οι δύο πλευρές επανέλαβαν την πρόθεσή τους να αυξήσουν το διμερές εμπόριο, να επιταχύνουν κοινά projects και να διευρύνουν τις επενδύσεις.
Ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει η πολιτική διάσταση.
Η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία έχουν κοινό συμφέρον στη διατήρηση της σταθερότητας στην Ερυθρά Θάλασσα, στην προστασία των θαλάσσιων εμπορικών δρόμων και στον περιορισμό των απειλών που προέρχονται από το Ιράν και τους συμμάχους του στην περιοχή.
Η Σαουδική Αραβία, ειδικά μετά τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα, επιχειρεί πλέον να δημιουργήσει ένα ευρύτερο περιφερειακό σύστημα αποτροπής.
Η συμφωνία της Μέκκας με την Τουρκία και το Πακιστάν αποτελεί μέρος αυτής ακριβώς της προσπάθειας.
Ωστόσο, στενή στρατηγική σχέση δεν σημαίνει ταύτιση συμφερόντων.
Εδώ βρίσκεται το κρίσιμο σημείο για την κατανόηση της στάσης της Αιγύπτου.
Το Ριάντ θέλει να ενισχύσει τη συλλογική στρατιωτική του ασφάλεια και να δημιουργήσει έναν μηχανισμό που θα αυξάνει το κόστος οποιασδήποτε επίθεσης εναντίον της Σαουδικής Αραβίας. Το Κάιρο, αντίθετα, πρέπει να διαχειριστεί ταυτόχρονα τις σχέσεις του με τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ, την Ελλάδα και την Κύπρο.
Αυτό εξηγεί γιατί η Αίγυπτος δεν αντιμετωπίζει το Σύμφωνο της Μέκκας ως μια απλή επέκταση των ήδη στενών σχέσεών της με το Ριάντ.
Η συμμετοχή της Αιγύπτου θα σήμαινε κάτι πολύ περισσότερο από μια ακόμη συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας. Θα σήμαινε δέσμευση σε μηχανισμό συλλογικής άμυνας με την Τουρκία, σε μια περίοδο κατά την οποία το Κάιρο προσπαθεί να διατηρήσει ισορροπίες ανάμεσα σε διαφορετικούς περιφερειακούς πόλους.
Και εδώ ακριβώς εμφανίζεται η Ελλάδα.
Γιατί η Αθήνα έχει λόγο να παρακολουθεί στενά τη σχέση Καΐρου – Ριάντ
Η Αθήνα δεν έχει απέναντί της ένα ενιαίο σαουδαραβοτουρκικό μέτωπο. Το Ριάντ έχει τη δική του στρατηγική σχέση με την Ελλάδα και η Αίγυπτος έχει επίσης στρατηγική σχέση με την Αθήνα.
Αυτό δημιουργεί ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον γεωπολιτικό τρίγωνο.
Η Ελλάδα και η Σαουδική Αραβία έχουν ενισχύσει την αμυντική τους συνεργασία,
ενώ ταυτόχρονα αναπτύσσουν οικονομικές και επενδυτικές σχέσεις. Το Ριάντ, επομένως, δεν αντιμετωπίζει την Αθήνα ως μέρος ενός αντίπαλου στρατοπέδου. Αντίθετα, η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως ευρωπαϊκός εταίρος της Σαουδικής Αραβίας.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα και η Αίγυπτος έχουν οικοδομήσει στρατηγική σχέση στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Αθήνα και το Κάιρο συνεργάζονται στενά και με την Κύπρο.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε θέση να συνομιλεί ταυτόχρονα με Κάιρο και Ριάντ, χωρίς να χρειάζεται να επιλέξει μεταξύ των δύο.
Αυτή η θέση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία λόγω της Τουρκίας.
Η Άγκυρα προσπαθεί να μετατρέψει τη νέα συμφωνία της Μέκκας σε έναν ευρύτερο περιφερειακό μηχανισμό. Η Τουρκία έχει ήδη δηλώσει ότι η συμφωνία είναι ανοικτή σε νέα μέλη και έχει κατονομάσει την Αίγυπτο ως πιθανό μελλοντικό συμμετέχοντα.
Για την Ελλάδα, επομένως, το ζητούμενο δεν είναι να εμποδίσει την Αίγυπτο να συνεργάζεται με τη Σαουδική Αραβία ή την Τουρκία. Το ελληνικό συμφέρον είναι να παραμείνει το Κάιρο πολυδιάστατο και να μην μετατραπεί σε αποκλειστικό στρατηγικό εταίρο ενός τουρκοσαουδαραβικού αμυντικού άξονα.
Αυτό είναι πολύ διαφορετικό.
Η Αθήνα έχει συμφέρον μια Αίγυπτο που συνεργάζεται με το Ριάντ, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Με άλλα λόγια, η Ελλάδα χρειάζεται να διατηρήσει την Αίγυπτο μέσα σε ένα πολυκεντρικό δίκτυο σχέσεων, στο οποίο η Αθήνα αποτελεί αναπόσπαστο κρίκο.
Το μεγάλο ελληνικό στοίχημα
Η Αθήνα έχει κάθε λόγο να επιδιώξει τη διατήρηση της Αιγύπτου σε μια πολυδιάστατη στρατηγική σχέση και να αποτρέψει τη μετατροπή της σε αποκλειστικό στρατιωτικό εταίρο της Τουρκίας.
Δεν χρειάζεται αυτό να γίνει με αντιτουρκική ρητορική.
Το αντίθετο.
Η ελληνική στρατηγική μπορεί να βασιστεί στη γεωοικονομική διασύνδεση: Ελλάδα–Κύπρος–Αίγυπτος, Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ και Ελλάδα–Σαουδική Αραβία.
Τα τρία αυτά δίκτυα δεν είναι ανταγωνιστικά.
Μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά.
Και αυτό δίνει στην Ελλάδα έναν ρόλο πολύ μεγαλύτερο από το μέγεθος της οικονομίας ή του πληθυσμού της.
Η Αθήνα μπορεί να γίνει ο ευρωπαϊκός κόμβος που συνδέει το Ριάντ με το Κάιρο, το Κάιρο με τη Λευκωσία, τη Λευκωσία με το Τελ Αβίβ και ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο με την ευρωπαϊκή αγορά.
Υπό αυτή την οπτική, η μη ένταξη της Αιγύπτου στο Σύμφωνο της Μέκκας δεν είναι απλώς μια αραβοτουρκική υπόθεση.
Είναι ευκαιρία για την ελληνική διπλωματία.
Γιατί όσο η Αίγυπτος διατηρεί ισορροπία ανάμεσα στην Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία, το Ισραήλ, τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, τόσο περισσότερο χώρο έχει η Ελλάδα να εδραιώσει τον δικό της ρόλο ως ο φυσικός γεωπολιτικός και γεωοικονομικός σύνδεσμος της Ευρώπης με την Ανατολική Μεσόγειο και τον αραβικό κόσμο.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών